6 Uitdagingen bij open data

Er zijn heel wat nuances aan te brengen in het debat over open data. Er blijven nog een aantal vragen en uitdagingen over die een antwoord moeten krijgen om het potentieel van open data volledig waar te maken.

6.1 Digitalisering, data en de organisatie

De eerste uitdaging voor verschillende besturen situeert zich vaak nog op het vlak van de digitalisering en de correcte omgang met gegevens binnen de organisatie. Het lijkt misschien wat contra-intuïtief, maar hier kan de overheidsorganisatie zelf op korte termijn de grootste winsten boeken via open data. Door de data van anderen én de eigen data meer te hergebruiken, hoeft men niet langer op zoek te gaan naar de meest recente of complete informatie. Dit houdt wel in dat het belang van de correcte omgang met data tot op het niveau van de individuele werknemer doordringt. Dat wil ook zeggen dat ervan uit organisatieperspectief een plan wordt opgesteld en uitgevoerd over data en het goed beheer ervan. De zogenaamde datahygiëne binnen de organisatie voortdurend op peil houden is dus een eerste langetermijnuitdaging om een duurzaam opendatabeleid te implementeren
In deze context zal interoperabiliteit blijvend aandacht vragen. Het belang van standaarden en transparante afspraken over data-uitwisseling zal enkel toenemen en het vraagt een investering van de organisatie om op voldoende technische expertise te kunnen terugvallen bij beslissingen. Interoperabiliteit en het idee dat data en diensten als afzonderlijk gezien kunnen worden, moeten voorkomen dat data opgesloten geraken in systemen van leveranciers. Het vermijden van de eerdergenoemde vendor lock-in houdt in dat de relatie tussen een overheid en haar dienstenleveranciers evolueert van een typische klant-leverancier-verhouding naar een partnerschap waarin je data makkelijk van het ene systeem naar het andere kunt verplaatsen indien nodig of wenselijk.

6.2 Het Internet of Things als complicerende factor

Het Internet of Things (Internet der dingen, IoT), zoals in de inleiding werd beschreven, vormt ook een extra complicerende factor. IoT wordt vaak in één adem genoemd met Smart Cities en zet vooral in op het idee ‘meten is weten’. Door de publieke ruimte uit te rusten met sensoren die allerhande gegevens verzamelen, moet het mogelijk worden beter te analyseren, te sturen en beleid te maken op basis van die meetgegevens.
Dit vormt een complexiteit op een aantal niveaus:
- Samenwerking tussen verschillende actoren,
- Verwerking van de gegevens,
- Duurzame manier van ontsluiting.
Meer dan ooit moeten verschillende actoren samenwerken. Denk bijvoorbeeld aan de lage emissiezone in de stad Antwerpen. De sensoren zijn in dit geval de slimme camera’s die nummerplaten kunnen uitlezen en zo achterhalen of een wagen de stad binnen mag of dat er een boete verstuurd moet worden. Deze aanpak vereist uitgebreide samenwerking en datadeling tussen verschillende overheden en hun administraties, de politie en haar databanken, bedrijven die de infrastructuur en achterliggende software uitrollen, burgers die mogelijk een boete in de bus krijgen enzovoort. IoT betekent dus vaak dat vele verschillende actoren en bestuursniveaus moeten samenwerken en tot zeer transparante oplossingen moeten komen om burgers niet (al dan niet terecht) ongerust te maken.
Los van de vaak complexe samenwerkingsvormen is er ook de uitdaging van de verwerking van al de gegevens die de sensoren en andere IoT-oplossingen verzamelen. Hoe meer sensoren je uitrolt in de stad, hoe meer data deze gaan genereren. Al die data worden verwerkt – veelal de taak van een externe leverancier – maar of en hoe de verzamelde data ook gearchiveerd worden, is niet altijd duidelijk. Historische analyses kunnen vaak erg interessante inzichten opleveren of zelfs voorspellingen mogelijk maken, maar hoelang hou je bepaalde datasets bij? Na hoeveel tijd moet je data met persoonsgebonden gegevens wissen? Wie is verantwoordelijk voor de opslag en toegang? Het is belangrijk hier goed a priori over na te denken en dit waar relevant ook op te nemen in overeenkomsten met derde partijen en leveranciers van IoT-oplossingen.
Een laatste aanzienlijke uitdaging bij IoT-data is – recht naar de kern van dit boek – hoe je deze gegevens op een duurzame manier kunt ontsluiten voor hergebruik. Het kan namelijk, in de geest van open data, zeer interessant zijn om ook realtime gegevens van IoT-oplossingen als open data te publiceren voor hergebruik door anderen. Dit kan burgers bijvoorbeeld in realtime inzage geven in de luchtkwaliteit in hun straat, nieuwe vormen van druktemeting mogelijk maken enzovoort. Dit betekent wel dat je een degelijke infrastructuur moet voorzien (of aankopen) die een dergelijke snelle verwerking, publicatie en archivering van sensormetingen aankan. Er zijn vandaag al oplossingen beschikbaar, maar als de populariteit van IoT-oplossingen in hetzelfde tempo blijft toenemen, zullen we in de toekomst meer ten gronde aan deze uitdaging tegemoet moeten komen.


Blijf op de hoogte van onze laatste ontwikkelingen en volg ons op de verschillende social media kanalen.